Vì sao tiếng Pháp thành trở ngại trong đàm phán thương mại Mỹ - Canada?

Bất đồng về các quy định bảo vệ tiếng Pháp trở thành điểm nghẽn khiến đàm phán Mỹ - Canada đổ vỡ,leo thang thành chiến tranh thương mại.Thủ tướng Canada Mark Carney tuần trước chỉ đạo các nhà đàm phán chấm dứt đàm phán thương mại với Mỹ sau nhiều bất đồng,trong đó có vấn đề quan trọng là các quy định về tiếng Pháp ở Canada.Canada là quốc gia song ngữ,với tiếng Anh và tiếng Pháp là hai ngôn ngữ chính thức. Khoảng 1/5 dân số Canada nói tiếng Pháp như "tiếng mẹ đẻ",trong đó Quebec là tỉnh có cộng đồng nói tiếng Pháp chiếm đa số.Các quy định về ngôn ngữ của Canada yêu cầu nhãn sản phẩm phải được thể hiện bằng cả tiếng Anh và tiếng Pháp. Các nền tảng phát trực tuyến của Mỹ cũng phải hỗ trợ và quảng bá nội dung Canada,trong đó có nội dung bằng tiếng Pháp và nội dung của người bản địa,tới khán giả tại Canada.Những yêu cầu về tiếng Pháp này từ lâu bị Mỹ xem là rào cản với hoạt động kinh doanh và yêu cầu Canada dỡ bỏ chúng trong thỏa thuận thương mại. Trong khi đó,chính quyền Thủ tướng Carney cho rằng đề xuất của Mỹ đe dọa nguyên tắc bảo vệ tiếng Pháp và văn hóa Canada."Đối với người Mỹ,tiếng Pháp,văn hóa Pháp ngữ và văn hóa Canada là những điều gây khó chịu. Còn ở Quebec,ở Canada,đây là các quyền cơ bản",ông Carney nói bằng tiếng Pháp trong cuộc họp báo tại Levis hôm 24/8.Phát biểu của Thủ tướng Canada nhận được sự ủng hộ từ nhiều chính trị gia và người dân,trong bối cảnh các biện pháp thuế quan của Mỹ đã bắt đầu tác động đến hàng hóa Canada.Washington áp mức thuế 50% đối với lượng hàng hóa Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD. Bộ trưởng Tài chính Francois-Philippe Champagne cùng ba thành viên nội các dự kiến công bố phản ứng của Canada đối với các mức thuế của Mỹ vào đầu tháng 9."Sau một tháng đàm phán căng thẳng để trì hoãn Mỹ áp các mức thuế mới với Canada và nới lỏng những biện pháp đã được ban hành bởi chính quyền Trump,mọi nỗ lực đã sụp đổ đột ngột,khởi động cuộc thương chiến tổng lực giữa hai nước",NY Times bình luận.Thủ tướng Canada Mark Carney phát biểu ngày 22/8 tại Ottawa về kế hoạch đáp trả thuế quan từ Mỹ. Ảnh: APTiếng Pháp thành 'lằn ranh đỏ'Với Canada,vấn đề liên quan đến khả năng bảo vệ ngôn ngữ và văn hóa của mình trước sức ép từ Mỹ là vấn đề khó nhượng bộ. Stewart Prest,giảng viên Khoa học Chính trị tại Đại học British Columbia,cho rằng việc Mỹ yêu cầu Canada nới lỏng các quy định liên quan đến tiếng Pháp "không phải là một đề nghị hợp lý" trong đàm phán."Người dân Canada nói tiếng Pháp. Không phải ai ở đất nước này cũng nói tiếng Anh và một số người thích học thêm tiếng Pháp",ông nói.Tại Montreal,việc nhân viên dịch vụ chào khách bằng cả hai thứ tiếng là điều phổ biến,phản ánh sự tồn tại song song của tiếng Anh và tiếng Pháp trong đời sống thường ngày.Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer phủ nhận cáo buộc Washington muốn can thiệp vào việc bảo vệ tiếng Pháp tại Canada. "Đó là một cái cớ giả tạo và buồn cười",Greer nói trong cuộc phỏng vấn với CNBC,lập luận rằng mấu chốt bất đồng không nằm ở tiếng Pháp mà ở việc Canada buộc các công ty công nghệ Mỹ phải sử dụng một phần lợi nhuận để hỗ trợ các đối thủ Canada.Ông cho rằng Washington hiểu lý do người Quebec muốn có nội dung bằng tiếng Pháp và coi việc các quốc gia bảo vệ bản sắc dân tộc là điều hợp lý. Tuy nhiên,Mỹ phản đối cách Canada áp dụng các quy định đối với các doanh nghiệp Mỹ.Thủ tướng Carney bác bỏ cách diễn giải này,cho rằng bình luận từ Đại diện Thương mại Mỹ cho thấy "khoảng cách rất lớn" giữa cách nhìn nhận của mỗi bên.Thủ tướng Canada Mark Carney thăm xưởng đóng tàu tại Quebec ngày 24/8. Ảnh: APBài toán chính trị QuebecVấn đề bảo vệ tiếng Pháp còn đặc biệt nhạy cảm ở Quebec,nơi từ lâu theo đuổi việc bảo vệ bản sắc ngôn ngữ và văn hóa riêng tại lục địa Bắc Mỹ chủ yếu sử dụng tiếng Anh.Quebec từng hai lần tổ chức trưng cầu dân ý về việc tách khỏi Canada. Trong cuộc bỏ phiếu gần nhất năm 1995,phe phản đối độc lập chỉ giành chiến thắng với cách biệt 1,16 điểm phần trăm.Trong những năm gần đây,Quebec tiếp tục áp dụng các chính sách nhằm củng cố vị thế của tiếng Pháp. Luật 96,một trong những quy định gây tranh cãi,tăng yêu cầu sử dụng tiếng Pháp trên sản phẩm,thiết bị,bao bì và biển hiệu. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ năm 2025 đã coi luật này là một trong các rào cản thương mại toàn cầu.Một quy định khác của Quebec,gọi là Luật 109,được thông qua tháng 12/2025,yêu cầu các nền tảng phát trực tuyến ưu tiên nội dung tiếng Pháp. Mỹ coi luật này là một rào cản thương mại tiềm tàng trong báo cáo thương mại hồi tháng 3.Stephanie Chouinard,giáo sư nghiên cứu chính trị tại Trường Quân sự Hoàng gia và Đại học Queen ở Kingston thuộc tỉnh Ontario,cho rằng Thủ tướng Carney không thể nhượng bộ trong vấn đề tiếng Pháp để tránh tổn hại về chính trị,nhất là khi Quebec chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử cấp tỉnh.Đảng Parti Quebecois theo đường lối ly khai đang gia tăng vị thế trong các cuộc thăm dò. Theo Chouinard,bất kỳ nhượng bộ nào về quy định tiếng Pháp cũng có thể "thổi bùng tình cảm ly khai" tại Quebec.Lãnh đạo Quebec Christine Frechette ủng hộ quyết định rút khỏi đàm phán với Mỹ của Thủ tướng Carney."Văn hóa và ngôn ngữ của chúng tôi là trung tâm của bản sắc,và điều quan trọng là phải loại vấn đề này khỏi bàn đàm phán",bà nói. "Dù chúng tôi bị đe dọa bằng các mức thuế khác nhau,điều đó cũng sẽ không thay đổi. Chúng tôi sẽ vẫn là chính mình".Thanh Danh (Theo CNN,Guardian,NY Times)